Кеше жаттады, бүгін ұмытты
Ата-аналардың 47%-ы «есте сақтауы нашар» деп белгілейді. Бірақ көп жағдайда мәселе есте сақтауда емес — қайталаудың дұрыс емес құрылымында.
Кешкі жаттау неге жұмыс істемейді
Бір кеште бір нәрсені 20 рет қайталау — миға «бұл маңызды» деген сигнал бермейді. Ми маңыздылықты қайталаудың санынан емес, оның уақыт бойынша таралуынан анықтайды.
Сондықтан бір кеште 40 минут жаттағаннан гөрі, төрт күнде 10 минуттан қайталау әлдеқайда берік нәтиже береді.
Жұмыс істейтін қайталау жүйесі
- Бірінші қайталау — үйренген соң 20 минуттан кейін.
- Екінші — сол күні кешке немесе ұйқыға дейін.
- Үшінші — келесі күні таңертең.
- Төртінші — 3 күннен кейін.
- Бесінші — аптадан кейін.
Бұл жүйе жаңа материалды жаттауға да, өлеңге де, көбейту кестесіне де бірдей жарайды.
Ұйқы — жаттаудың бөлігі
Есте сақтау ұйқы кезінде бекиді. Кеш жатқан, аз ұйықтаған бала күндіз қанша жаттаса да, нәтижесі төмен болады.
Бастауыш сыныптағы балаға тәулігіне 9–11 сағат ұйқы қажет. Ұйқыға дейінгі экран уақыты бұл процесті нашарлатады.
Жаттау емес — байланыстыру
Ми мағынасыз ақпаратты нашар сақтайды. Егер бала өлеңді түсінбей жаттаса, ол бір аптада жоғалады.
Сондықтан жаттар алдында мағынасын талқылаңыз, суретпен байланыстырыңыз, өз өміріне қатысты мысал табыңыз.
Есте сақтау ма, әлде зейін бе?
Көбіне «ұмытып қалды» деген жағдайда бала оны бастапқыда есте сақтамаған — оқу кезінде зейіні басқа жақта болған. Ұмытылмаған нәрсені еске түсіру мүмкін емес.
Мұны айыру үшін: бала үйренген сәтте назарын тексеріңіз — қайталай алды ма, түсіндіре алды ма. Егер сол сәтте де айта алмаса — мәселе зейінде.
Жиі қойылатын сұрақтар
- Бала өлеңді кеште жаттап, таңертең ұмытады. Не істеу керек?
- Бір кеште жаттаудың орнына қайталауды уақыт бойынша таратыңыз: үйренген соң 20 минуттан кейін, кешке, келесі күні таңертең, 3 күннен кейін. Сонымен қатар жаттар алдында өлеңнің мағынасын талқылаңыз — түсінбей жатталған мәтін тез жоғалады.
- Есте сақтауды жаттығумен жақсартуға бола ма?
- Иә, жұмыс жады жаттығуға жақсы жауап береді — әсіресе 6–12 жаста. Бірақ алдымен мәселенің шынымен есте сақтауда екенін, әлде зейінде екенін анықтау керек.
- Ұйқының есте сақтауға қатысы бар ма?
- Тікелей қатысы бар. Күндізгі ақпарат ұйқы кезінде бекиді. Аз ұйықтаған бала қанша қайталаса да нәтиже төмен болады.