Репетиторға төледік — нәтиже жоқ
«Репетиторға айына қырық мың төледім — нәтиже нөл». Бұл сөзді ата-аналардан жиі естиміз. Себебі көбіне репетитордың сапасында емес.
Негізгі себеп: симптоммен жұмыс
Репетитор әдетте пәнмен жұмыс істейді: математикадан қиналса — математика, оқудан қалса — оқу. Бірақ баланың артта қалуының себебі пәнде болмаса, қосымша сабақ тек симптомды қуалайды.
Мысалы, зейіні тұрақсыз бала қосымша сабақта да сол 5 минуттан кейін алаңдайды. Сағат саны артады, ал ұстап қалатын ақпарат бірдей қалады.
Сол себепті кез келген жұмыс өлшеуден басталуы керек: мәселе пәнде ме, зейінде ме, әлде базалық дағдыда ма.
Екінші себеп: олқылық әлдеқайда төменде
4-сыныптағы бала бөлуден қиналса, себебі көбіне көбейтуде немесе одан да төмен — сан құрамын түсінбеуде жатады. Ағымдағы тақырыпты қайталау бұл шұңқырды жаппайды.
Дұрыс жол — артқа қайтып, олқылық басталған нүктені тауып, содан бастау. Бұл баяу көрінеді, бірақ жалғыз жұмыс істейтін жол.
Үшінші себеп: мотивация мен қарым-қатынас
Егер бала оқуды жазалау деп қабылдаса, қосымша сабақ жазаның көбеюі болып шығады. Мұндай жағдайда алдымен қарым-қатынасты қалпына келтіру керек, содан кейін ғана жүктемені арттыру.
Ақша жұмсамас бұрын не тексеру керек
- Оқу жылдамдығы мен оқығанды түсіну — көп «математика мәселесі» шын мәнінде осы жерден шығады.
- Зейіннің тұрақтылығы: бала ұнататын ісімен қанша отыра алады.
- Ұйқы режимі — ұйқысы жетпеген бала қандай мұғаліммен де нашар үлгереді.
- Олқылық қай жылдан басталғаны: соңғы қай тақырыпты бала сенімді білді.
- Көру мен есту — қарапайым, бірақ жиі ұмытылатын тексеру.
Репетитор шынымен қажет болатын жағдай
Репетитор нақты, шектеулі олқылықты жабуға өте жақсы жұмыс істейді: бала ауырып қалып бір тақырыпты өткізіп алса, көшіп келіп бағдарлама айырмасы болса, немесе бір нақты тақырыпта тұрып қалса.
Яғни репетитор — нүктелік құрал. Ал жүйелі артта қалуда алдымен себепті анықтау керек.
Біздің тәсіл
Farabi Kids Lab-та жұмыс диагностикадан басталады: 40 минут жеке мұғаліммен, 9 параметр. Мақсат — қай жерде іркіліс бар екенін нақты көрсету.
Кейде қорытынды «курс керек» болмайды: ата-ана нақты не істеу керегі жазылған жоспар алады да, оны үйде өзі қолданады.
Жиі қойылатын сұрақтар
- Репетитор неге көмектеспейді?
- Көбіне себебі — симптоммен жұмыс: репетитор пәнді қайталайды, ал артта қалудың себебі зейінде, базалық дағдыда немесе әлдеқайда ертеректегі олқылықта болады. Себепті анықтамай сағат санын арттыру нәтиже бермейді.
- Репетитор жалдамас бұрын не тексеру керек?
- Оқу жылдамдығы мен түсінуді, зейіннің тұрақтылығын, ұйқы режимін, олқылық қай жылдан басталғанын, көру мен естуді. Осылардың бірі себеп болса, қосымша сабақ оны шешпейді.
- Қандай жағдайда репетитор шынымен пайдалы?
- Нақты әрі шектеулі олқылықта: бала ауырып қалып тақырыпты өткізіп алғанда, мектеп ауыстырғанда, бір тақырыпта тұрып қалғанда. Жүйелі артта қалуда алдымен себепті анықтау керек.