Мектептегі телефон ережесі 2026
«Телефон баламмен байланысу үшін керек, бірдеңе болып қалса ше?» — 1 қыркүйектен бері ата-аналар тобында ең көп қойылатын сұрақ осы. Заң смартфонды сабақ кезінде тапсыруды талап етеді, бірақ байланыстан да, үзілістен де айырмайды. Төменде — заң нақты не дейді, айыппұл қанша, мектепке қандай телефон беру керек.
Заң нақты не дейді
Құқықтық негізі — «Білім туралы» заңның 47-бабының 10-1-тармағы. 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап 7-сыныпқа дейінгі оқушылар смартфонды сабақ кезінде тапсырады. Бұл «мектепке телефон әкелме» деген сөз емес: телефон мектепте бола береді, тек сабақ уақытында баланың қолында болмайды.
Үзілісте пайдалануға болады — мұны 2026 жылғы 28 тамызда вице-министр Ш. Ақпарова нақты айтты. Телефонды қайда, қалай сақтайтынын әр мектеп өзі шешеді және ата-анаға алдын ала хабарлауға міндетті. Мұғалім «көрдім — алдым» деп өз бетімен тартып ала алмайды: бекітілген тәртіп бар, бәрі сол бойынша жүреді.
28 тамыздағы жағдай бойынша министрліктің бірыңғай ережесі әлі келісу сатысында тұр. Сондықтан ең алдымен сынып жетекшісінен сұраңыз: «Біздің мектепте телефонды қайда тапсырады, қашан қайтарады?»
Айыппұл: кімге, қашан, қанша
Айыппұлды бала емес, ата-ана төлейді. Бұл — заңда жазылған сома, оны министр Ж. Сүлейменова 2026 жылғы 26 маусымда атады. 2026 жылғы АЕК бойынша сан сәл өзгеруі мүмкін — нақты соманы хаттамадан көресіз.
Іс жүзінде: бала телефонды тапсырмай, парта астында ойнап отырса — бірінші жолы сізге қоңырау шалады, екінші жолы — хаттама. Ережені балаға үйде бір рет анық түсіндіріп қою айыппұл төлегеннен әлдеқайда арзан.
| Бұзушылық | Не болады |
|---|---|
| Бірінші рет | Ата-анаға ескерту |
| Қайталанса | 5 АЕК (2025 жылғы есеппен 19 660 теңге) айыппұл — ата-анаға |
Ата-аналар ең жиі қоятын 6 сұрақ
- Телефон қайда сақталады? Мектеп өзі шешеді: сыныптағы жәшік, жабық шкаф немесе сөмкенің ішінде өшірулі күйде. Тәртіпті ата-анаға алдын ала хабарлауға тиіс.
- Үзілісте алуға бола ма? Иә. Шектеу сабақ уақытына ғана қатысты.
- «Бірыңғай нөмір» деген не? Мектеп ата-аналарға бір байланыс нөмірін беруге міндетті. Шұғыл жағдайда сол нөмірге хабарласасыз, баланың телефонын күтпейсіз.
- Мұғалім телефонды күн соңына дейін алып қоя ала ма? Өз бетімен — жоқ. Тек мектеп бекіткен тәртіп бойынша, сонда жазылған мерзімге ғана.
- Телефон жоғалса, кім жауап береді? Мұғалім өздігінен материалдық жауапкершілік көтермейді — вице-министр мұны ашық айтты. Сондықтан қымбат телефонды мектепке жібермеген жөн.
- Планшет пен смарт-сағат ше? Заңда смартфон ғана айтылған. Қалғанын мектептің өз ережесінен қараңыз — әр мектепте әртүрлі болуы мүмкін.
Бұл — Қазақстанның ғана шешімі емес
ЮНЕСКО-ның 2026 жылғы наурыздағы деректері бойынша, әлемдегі білім жүйелерінің 58%-ы (114 жүйе) мектепте смартфонды шектеген; 2023 жылы бұл көрсеткіш 25%-дан аз болатын.
Біздің сауалнамада ата-аналардың 47%-ы баласын «телефонға тәуелді» деп белгілеген, 10–12 жастағыларда — 54%. Бір ана былай деді: «Екі жыл бойы телефонға қатып қалды, репетитор жалдадым — әрең барып, әрең оқып келді». Мектептегі телефонсыз 6 сағат — дәл осы отбасыларға берілген мүмкіндік. Тек оны кешке жоғалтып алмау керек.
Телефонсыз 6 сағат: кешке есесін қайтарады
Күні бойы телефонсыз жүрген бала үйге кірген бойда оны іздейді. Бұл — қалыпты жағдай: ми күндізгі «қарызын» өтегісі келеді. Үйде ереже болмаса, кеш түгел экранға кетеді, ұйқы мен сабақ соның астында қалады.
Кешкі уақытты мектеп тәртібіне сәйкестендіретін 3 ереже:
- Мектептен келген соң 1–1,5 сағат — тамақ, қозғалыс, аула. Телефон емес. Содан кейін — үй тапсырмасы. Телефон — тапсырмадан кейін, алдын ала келісілген уақытқа ғана.
- Үйде телефонның «өз орны» болсын — мысалы, ас үйдегі бір сөре. Мектептегідей: сабақта партада жоқ, үйде тапсырма кезінде үстелде жоқ. Дыбыссыз тұрса да — жоқ.
- Ұйықтауға бір сағат қалғанда телефон сөреге қайтады, түнде баланың бөлмесінде қалмайды. Денсаулық сақтау министрлігінің 2026 жылғы ұсынымы: 6–12 жастағы бала 9–12 сағат ұйықтауы керек.
Ережені бала телефон сұрап тұрған сәтте емес, демалыс күні тыныш отырып келісіңіз. Дау үстінде айтылған ереже орындалмайды.
Мектепке қандай телефон беру керек
Farabi Phone — Farabi Kids Lab жасаған балалар телефоны: кәдімгі смартфонда ашық жүйенің орнына жабық балалар қабығы тұрады, ойын мен әлеуметтік желі жоқ, байланыс — тек ата-ана рұқсат еткен нөмірлермен. Мектепке қандай телефон беруді таңдағанда бұл — нұсқалардың бірі ғана.
| Не салыстырамыз | Түймелі телефон | Смартфон + ата-ана бақылауы | Балалар телефоны (Farabi Phone сияқты) |
|---|---|---|---|
| Сабақта ойын, TikTok жоқ | Иә | Баптауға байланысты; бала айналып өтуі мүмкін | Иә — тек ата-ана рұқсат еткен бөлімдер ашылады |
| Ата-анамен байланыс | Қоңырау, SMS | Толық | Қоңырау мен хабарлама — ата-ана баптауымен |
| Геолокация | Жоқ | Иә | Үлгіге байланысты |
| Жоғалса — шығын | Аз | Көп | Орташа |
| Кім бақылайды | Ешкім | Ата-ана күнде тексереді | Ата-ана бір рет баптайды |
Жиі қойылатын сұрақтар
- 1-сыныпқа телефон беруге бола ма?
- Заң тыйым салмайды, бірақ сабақ кезінде 1-сынып оқушысы да смартфонды тапсырады. 6–7 жастағы балаға смартфонның қажеті шамалы — байланыс керек болса, түймелі немесе балалар телефоны жеткілікті. Шұғыл жағдайға мектептің бірыңғай байланыс нөмірі бар.
- Айыппұл қанша және кім төлейді?
- Бірінші бұзушылық үшін — ата-анаға ескерту, қайталанса — 5 АЕК айыппұл, 2025 жылғы есеппен 19 660 теңге. Төлейтін — бала емес, ата-ана. 2026 жылғы АЕК бойынша сан сәл өзгеруі мүмкін.
- Мұғалім телефонды тартып алып, күн соңына дейін бермей қоя ала ма?
- Өз бетімен — жоқ. Телефонды сақтау мен қайтару тәртібін мектеп бекітеді және ата-анаға алдын ала хабарлайды. Мұғалім сол тәртіпте жазылмаған әрекетке барса, сынып жетекшісі мен әкімшілікке жазбаша сұрақ қойыңыз.
- Сабақ кезінде баламен қалай байланысамын?
- Мектептің бірыңғай байланыс нөмірі арқылы — оны беру мектептің міндеті. Сол нөмірді алғашқы күні-ақ телефоныңызға сақтап қойыңыз. Үзілісте бала сізге өзі қоңырау шала алады.
- Телефон мектепте жоғалса немесе сынса, кім жауап береді?
- Мұғалім өздігінен материалдық жауапкершілік көтермейді. Мектептің сақтау тәртібі жазбаша бекітілген болса, соған сүйеніп әкімшілікке жүгінесіз. Ең сенімді жол — мектепке қымбат телефон жібермеу.