БЖБ мен ТЖБ толық жойылды ма?

Жоқ, 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап тек 2–4-сыныпта өткізілмейді; орнына әр бөлімнен кейін тұтас бір сабаққа созылатын аралық бағалау келді. 1-сыныпта бұрынғыдай баға қойылмайды, 5–11-сыныпта БЖБ мен ТЖБ сақталады, критериалды жүйенің өзі өзгерген жоқ.

Күнделіктегі 6 балл — «3» пе, «4» пе?

Жеке алғанда — ешқайсысы емес: 1–10 балл сол сабақтағы жұмыстың бағасы. Тоқсандық пайызға айналғанда 10 балдың 6-ы — 60%, ал 40–64% «3»-ке сәйкес келеді; 7 балл (70%) «4»-тің аймағы. Бір «6» тоқсанды шешпейді, бірақ тұрақты «6» — «3»-ке бет алғанның белгісі.

2-сыныпта тоқсандық баға қалай есептеледі?

50% — сабақтардағы 1–10 балдың орташа мәні, 50% — бөлімнен кейінгі аралық жұмыстардың нәтижесі. Қосындысы пайызбен шығады да, бағаға айналады: 0–39% «2», 40–64% «3», 65–84% «4», 85–100% «5».

Аралық бағалау деген не, қашан өтеді?

Бір бөлім аяқталған соң өткізілетін жазбаша жұмыс; тұтас бір сабаққа созылады (БЖБ 15–20 минут еді). Нақты күнін мектеп өзі жоспарлайды — бөлімнің қашан бітетінін сынып мұғалімінен сұраңыз.

Баяу оқитын балаға жаңа жүйе жеңіл ме, ауыр ма?

Екеуі де: бір нашар күн тоқсанды құлатпайды — бұл жеңілдік. Бірақ сабақтағы балл енді тоқсандық бағаның жартысы және пән сабақтарының кемінде 30%-ында қойылады — үлгермейтін бала апта сайын балл жоғалтады. Сондықтан үйде айына бір рет жылдамдықты, түсінуді және жазуды өлшеп отырыңыз.

БЖБ мен ТЖБ жойылды: 2–4-сыныпта баға қалай қойылады

8 мин оқу·Жаңартылған: 2026-09-02

«БЖБ кезінде бала одан әрі қиналып кетеді», «алты қойыпты — бұл үш пе, төрт пе?» — тамыздан бері ата-аналардан келіп жатқан сұрақтар осы. 2026 жылдың қыркүйегінен 2–4-сыныпта БЖБ мен ТЖБ өткізілмейді. Бірақ бұл «бақылау жоқ» деген сөз емес: бақылаудың түрі өзгерді, әрі баяу баланы ол бұрынғыдан да қаттырақ қысады. Мақала 2026 жылғы қыркүйек жағдайы бойынша жазылды, тоқсан сайын жаңартамыз.

Не өзгерді, не сол күйінде қалды

Критериалды бағалау жүйесінің өзі сақталды. Өзгергені — тоқсандық бағаның неден құралатыны. Оқу-ағарту министрлігінің 2026 жылғы 17 тамыздағы мәліметі бойынша:

Не	2026 жылға дейін	2026 жылғы 1 қыркүйектен
Бөлім соңындағы бақылау	БЖБ (15–20 минут), тоқсан соңында ТЖБ	Аралық бағалау — бөлім біткен соң, тұтас бір сабақ
Тоқсандық бағадағы үлес	Сабақтағы балл 25%, қалғаны — БЖБ мен ТЖБ	Сабақтағы балл 50%, аралық бағалау 50%
Сабақтағы балл (1–10)	Қойылады, бірақ салмағы аз	Әр оқушы пән сабақтарының кемінде 30%-ында бағаланады
1-сынып	Баға жоқ	Өзгеріссіз: баға қойылмайды
5–11-сынып	БЖБ мен ТЖБ	Өзгеріссіз: БЖБ мен ТЖБ сақталады

5 тамызда министрлік «БЖБ мен ТЖБ әзірге жойылмайды» деген еді, 17 тамызда шешім өзгерді. Мұғалімдер де жаңа тәртіпке қыркүйекте ғана кірісіп жатыр — алғашқы аралық жұмыстың қашан және қай бөлім бойынша өтетінін сынып мұғалімінен тікелей сұраңыз.

Күнделіктегі «6» — үш пе, төрт пе?

Сабақта мұғалім 1-ден 10-ға дейін балл қояды. Бұл бес балдық баға емес, сол күнгі жұмыстың өлшемі. Тоқсандық баға пайызбен есептеледі: сабақтағы балдардың орташа мәні (50%) мен аралық жұмыстардың нәтижесі (50%) қосылады. Сосын пайыз бағаға айналады:

Тоқсандық пайыз	Баға
0–39%	«2»
40–64%	«3»
65–84%	«4»
85–100%	«5»

Өзіңіз есептеп көріңіз: 10 балдың 6-ы — 60%. Барлық балл 6 болып, аралық жұмыс та 60% шықса — тоқсандық «3». Ал 7 балл — 70%, бұл «4»-тің аймағы. Бір «6» үшін жылаудың қажеті жоқ, бірақ «6» қатарынан тұрақтап қалса — бұл белгі. Алматы мектептері 2026 жылғы 8 қаңтардан бері BilimClass-ты, басқа өңірлер көбіне Күнделікті қолданады.

Баяу бала енді әр сабақ сайын балл жоғалтады

Бұрын «баяу, бірақ біледі» деген бала тоқсанда бірнеше рет қана қиналатын: БЖБ-ның 15–20 минутына үлгермей қалатын. Қалған сабақтарда мұғалім оны асықтырмайтын.

Енді сабақтағы балл — тоқсандық бағаның жартысы. Әрі ол пән сабақтарының кемінде 30%-ында қойылады: мысалы, аптасына бес сабақ болса — кемінде бір-екі рет. Тапсырманы аяқтап үлгермейтін, оқуы жай, жазуы баяу бала балды тоқсанда бір рет емес, апта сайын жоғалтады.

Екінші жағы да бар: бір сәтсіз күн тоқсанды құлатпайды, көп балдың ішінде еріп кетеді. Бірақ дәл сол себепті артта қалғаны да көзге түспейді: бұрын БЖБ «мына бөлімді меңгермеді» деп дабыл қағатын, енді ешкім қақпайды. Демек, бақылауды үйге көшіру керек.

Үйдегі 3 өлшем: айына бір рет, 15 минут

Мектептегі сыртқы тексеру кеткен соң, оның орнын үйдегі үш өлшем басады. Айына бір рет, демалыс күні, таймермен.

Минутына неше сөз. Таныс емес мәтін, 60 секунд, дауыстап оқыту. Оқыған сөзін санаңыз.
3 сұрақпен мазмұндату: «Кім туралы?», «Не болды?», «Соңы қалай бітті?». Үшеуіне де жауап берсе — түсінген. Оқып шығып, үндемей қалса — мәселе жылдамдықта емес, түсінуде.
30 сөздік диктант. Қысқа мәтінді айтып жаздырасыз, қатесін санайсыз. Салыстыратыныңыз — сыныптың нормасы емес, баланың өткен айдағы өз көрсеткіші.

Сынып	Минутына сөз (жыл соңындағы бағдар)	Мазмұндама
2-сынып	50–65	3 сұрақтың 3-іне де қысқа жауап
3-сынып	70–85	3 сұрақ + оқиғаны ретімен айту
4-сынып	90–110	3 сұрақ + өз сөзімен 5–6 сөйлем

Жылдамдық сандары — ресми норма емес, бағдар ғана. 2-сыныпқа арналған 30 сөздік диктант үлгісі: «Күз келді. Бақтағы алма ағашы сарғайды. Әсел әжесімен бірге алма терді. Үлкен себет тез толды. Кешке әжесі алмадан тәтті шырын жасады. Әсел бір стақанын інісіне берді. Інісі қуанып, рахмет айтты.» Дәптердің соңғы бетіне кесте сызыңыз: күні — сөз/мин — мазмұндама (0–3) — қате саны. Бір реттің көрсеткіші ештеңе айтпайды, төрт айдағы бағыт бәрін айтады.

Балл түсіп жатса — не істеу керек

Үшеуі қатар түсіп, айғай да, репетитор да көмектеспесе — себебін іздейтін кез. Farabi Kids Lab-та жұмыс дәл осыдан басталады: 40 минуттық жеке диагностика, 9 параметр — оқу жылдамдығы, түсіну, зейін, есте сақтау. Мақсат — бағаны емес, бағаның неге түсіп жатқанын көру.

Платформаны күнде ашпаңыз — аптасына бір рет, жексенбіде қараңыз. Күнде қарайтын ана күнде айғайлайды.
«6» үшін жазаламаңыз. Балл — сол күнгі жұмыстың бағасы, баланың бағасы емес.
Мұғалімнен үш нәрсені сұраңыз: балл қай тапсырма үшін қойылды, аралық жұмыс қашан және қай бөлім бойынша өтеді.
Үйде тапсырманы көз алдындағы таймермен орындатыңыз: 10 минут — бір жаттығу. Бала асығуды емес, уақытты сезінуді үйренеді — сабақта дәл осы жетіспейді.
Үш өлшемнің қайсысы түсіп жатқанын қараңыз: жылдамдық па, түсіну ме, жазу ма. Үшеуінің емі әртүрлі.

Жиі қойылатын сұрақтар

БЖБ мен ТЖБ толық жойылды ма?: Жоқ, 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап тек 2–4-сыныпта өткізілмейді; орнына әр бөлімнен кейін тұтас бір сабаққа созылатын аралық бағалау келді. 1-сыныпта бұрынғыдай баға қойылмайды, 5–11-сыныпта БЖБ мен ТЖБ сақталады, критериалды жүйенің өзі өзгерген жоқ.
Күнделіктегі 6 балл — «3» пе, «4» пе?: Жеке алғанда — ешқайсысы емес: 1–10 балл сол сабақтағы жұмыстың бағасы. Тоқсандық пайызға айналғанда 10 балдың 6-ы — 60%, ал 40–64% «3»-ке сәйкес келеді; 7 балл (70%) «4»-тің аймағы. Бір «6» тоқсанды шешпейді, бірақ тұрақты «6» — «3»-ке бет алғанның белгісі.
2-сыныпта тоқсандық баға қалай есептеледі?: 50% — сабақтардағы 1–10 балдың орташа мәні, 50% — бөлімнен кейінгі аралық жұмыстардың нәтижесі. Қосындысы пайызбен шығады да, бағаға айналады: 0–39% «2», 40–64% «3», 65–84% «4», 85–100% «5».
Аралық бағалау деген не, қашан өтеді?: Бір бөлім аяқталған соң өткізілетін жазбаша жұмыс; тұтас бір сабаққа созылады (БЖБ 15–20 минут еді). Нақты күнін мектеп өзі жоспарлайды — бөлімнің қашан бітетінін сынып мұғалімінен сұраңыз.
Баяу оқитын балаға жаңа жүйе жеңіл ме, ауыр ма?: Екеуі де: бір нашар күн тоқсанды құлатпайды — бұл жеңілдік. Бірақ сабақтағы балл енді тоқсандық бағаның жартысы және пән сабақтарының кемінде 30%-ында қойылады — үлгермейтін бала апта сайын балл жоғалтады. Сондықтан үйде айына бір рет жылдамдықты, түсінуді және жазуды өлшеп отырыңыз.